मतदानको मर्म: ‘मेरो मान्छे’ को भ्रम र भोटको व्यापार

-

 

हाम्रो राजनीतिक दुर्दशाको एउटा गहिरो कारण हाम्रो आफ्नै छनोटको तरिकामा लुकेको छ। हामी कसरी मतदान गर्छौं र त्यसलाई कुन रूपमा हेर्छौं भन्ने कुराले नै हाम्रो भविष्यको बाटो तय गर्छ। यो खण्ड त्यही छनोटको मनोविज्ञान र त्यसले निम्त्याएको संकटमा केन्द्रित छ।

खण्ड १: ‘मेरो मान्छे’ को पासो

"मेरो गाउँ, मेरो ठाउँ, मेरो जन्मथलो, मेरै छिमेकी, मेरो चिनजान, मेरो मान्छे।"

यो भावनाले हामीलाई भावनात्मक रूपमा एक बनाए पनि राजनीतिक रूपमा भने सधैँ पछाडि पारेको छ। यही "मेरो" भन्ने संकीर्ण घेराले कहिल्यै पनि असल नेतृत्वलाई जन्मन दिएन। समाजप्रेमी, राष्ट्रप्रेमी र मानव कल्याण चाहने व्यक्तिहरू कहिल्यै नेता बन्न सकेनन्, किनकि उनीहरू हाम्रो "मेरो" भन्ने साँघुरो परिभाषाभित्र परेनन्।

हामीले बुझ्नुपर्ने सत्य के हो भने, पुण्य र महान आत्माहरू दुर्लभ हुन्छन्। उनीहरू करुणावश राजनीतिमा आइहाले भने पनि, तपाईंको घरदैलोमा भोट माग्न आउँदैनन्। त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई हामी आफैँले खोज्दै, पहिचान गर्दै र सहयोग गर्दै अगाडि ल्याउनुपर्छ। व्यवस्था ठीक भयो भने त्यसको लाभ सबैले पाउँछन्। त्यसैले, आफ्नो चुनाव क्षेत्रभित्रको जोकोही, जहाँसुकैको भए पनि, यदि उसले समस्यालाई समाधानसहित बुझेको छ भने, उसलाई आफ्नो अमूल्य मत ‘दान’ गरेर "आफ्नो गाउँ आफैँ बनाउँ" भन्ने महान अभियानमा योगदान दिनुहोस्।

खण्ड २: जब ‘मतदान’ बन्छ ‘मत-व्यापार’

"मतदान" शब्द आफैँमा पवित्र छ। यो ‘मत’ को ‘दान’ हो, बिक्रीको वस्तु होइन। तर आज हामी यति दरिद्र भएका छौं कि के बेच्ने र के नबेच्ने भन्ने समेत बिर्सेका छौं। जुन चीज (मत) अमूल्य छ, त्यसलाई हामी दलालीको माध्यम बनाइरहेका छौं।

आज "मसँग यति भोट छ" भन्ने ‘भोट-बेचुवा’ हरूले व्यापारीझैँ सर्वसाधारणबाट खुद्रामा भोट किन्छन् र नेताहरूसँग थोकमा बेच्छन्। सुनिन्छ, पार्टीहरूले टिकट पनि बेच्छन् रे! जुन पार्टीले टिकट बेच्छ, जसले चाकडी गर्ने पार्टी सेवकलाई सच्चा समाजसेवीभन्दा बढी महत्व दिन्छ, त्यसबाट हामीले के आशा गर्ने?

यस्तै नेतृत्वले किसानका लागि कहिल्यै सिँचाइको व्यवस्था गरेन, तर कुलोविनाको सडक बनायो। पुस्तकालयविनाको विद्यालय बनायो। भएका मन्दिरको संरक्षण गर्नुको सट्टा नयाँ प्रवेशद्वारमा खर्च गर्‍यो। नगरमा पार्क र खेलमैदान बनाउनुको सट्टा माछा पोखरीको सौन्दर्यीकरणमा जनताको करको पैसा मासिरहेको छ। आज यिनै नेता र तिनका कार्यकर्ता झुठ्ठा आश्वासन बाँड्दै घरदैलोमा छन्, र आज रमिते बनेका बुद्धिजीवीहरू भोलि यिनैलाई गाली र आलोचना गर्नेछन्।

खण्ड ३: हाम्रो छनोटको आधार के हुनुपर्छ?

हाम्रो एउटा मतले समाजमा सद्भाव वा वैमनश्यता के फैलाउँछ भन्ने निर्धारण गर्छ। असल नियत भएको मानिसले धर्म वा सम्प्रदायको आधारमा विभेद गर्दैन। तर बदनियत भएकोले विनाश, अराजकता र घृणा फैलाउँछ।

तसर्थ, सावधान! मतदान गर्दा यी कुरामा विचार गरौं:

  • धर्म वा सम्प्रदाय नहेरौं: बरु विकास, शिक्षा र मानव उन्नतिमा रुचि राख्ने व्यक्ति छानौं।

  • व्यक्तिगत स्वार्थ नहेरौं: आफ्नो निजी फाइदाका लागि समाजलाई अहित गर्नेलाई आफ्नो अमूल्य मत नदिऔं।

  • जन्मभूमिलाई माया गर्ने र समूहगत भावना राख्नेलाई छानौं।

हाम्रो एउटा सचेत निर्णयले मात्र यो दुष्चक्र तोड्न सक्छ र देशलाई सही मार्गमा डोर्‍याउन सक्छ।

#Election #Voting #Politics #ElectoralCodeOfConduct #PoliticsAsProfession #MismatchPoliticsWithBusiness #Vote #BalletPower

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Your Annual Check-Up: 28 Questions to Steer Your Success

-
  We schedule annual health check-ups and service our cars regularly, but how often do we perform a deep, honest analysis of our own lives and careers? Growth doesn't happen by accident. It is the result of intention, reflection, and continuous improvement. To achieve your most ambitious goals, you need a structured way to measure your progress, identify your blind spots, and refine your strategy. This annual self-analysis, composed of 28 penetrating questions, is your personal tool for radical self-improvement. It’s a moment to pause, look inward, and plan your next twelve months with clarity and purpose. Set aside some quiet time, grab a journal, and engage with these questions honestly. The Ultimate Annual Self-Analysis Questionnaire Part 1: Performance and Goals Have I achieved the primary goal I set for myself this year? Have I consistently given my best effort? In what specific ways have I improved the service I provide? Is there any room for further improvement in my work? H...
Read more

The 5 Hidden Questions That Determine if Your Business Will Succeed

-
Introduction: The Dream vs. The Details Everyone with an entrepreneurial spark has had it: the million-dollar idea. It arrives in a flash of inspiration, and suddenly you can see the future—your product, your brand, your success. But the journey from a brilliant concept to a thriving business is littered with the ghosts of great ideas. The hard truth is that an idea, no matter how revolutionary, is only a tiny fraction of the equation. Success often hinges not on the what, but on the who and the how . It's determined by a founder's character, their unglamorous knowledge, and their preparedness for challenges they haven't even considered. To explore this, this article will distill the most impactful takeaways from a powerful, unadorned entrepreneurial self-assessment quiz found on a business leader's blog. These are the questions behind the questions—the core truths that separate the dreamers from the doers. -------------------------------------------------------------...
Read more

The Architect Within: Redefining Leadership Through Self-Mastery

-
In my journey as a business leader, I have often found myself at a crossroads common to many high-achievers: the desire to impact the world at scale while feeling the friction of systemic resistance. We are taught to look outward—to optimize processes, disrupt markets, and manage human capital. Yet, the most profound realization of my career has been that the most significant bottleneck to any organization’s growth is not the market or the team; it is the leader’s own internal architecture. I’ve come to view leadership not as a series of external maneuvers, but as an expression of internal clarity. I call this approach the "Inward Pivot." By refining five specific tenets of personal and professional conduct, we can transition from merely managing organizations to architecting movements that last. 1. The Primacy of the Self-Correction We often approach leadership with a "fix-it" mindset directed at the world. However, I have found that meaningful societal or corporat...
Read more