Binod Yadav

 १. प्रस्तावना: एउटा साझा समस्या र जिज्ञासा संसारका ९९ प्रतिशत मानिसहरूलाई यो पत्तो नै छैन कि उनीहरूको जीवन ऊर्जा हरक्षण भित्रभित्रै चुहिरहेको छ। के तपाईं पर्याप्त सुत्दा र राम्रो खानपान गर्दा पनि सधैं थकित र कमजोर महसुस गर्नुहुन्छ? आधुनिक मानिसले थकानलाई केवल कामको चाप र बुढ्यौलीलाई समयको स्वाभाविक परिणाम मान्ने ठूलो भुल गरिरहेको छ। तर प्राचीन योग विज्ञान र तन्त्रका रहस्यदर्शीहरूका अनुसार, हामीभित्र एउटा यस्तो 'ब्रह्मांडीय ईंधन' (Cosmic Fuel) छ, जसले हाम्रो चेतना र आयु निर्धारण गर्छ। यो लेखमा हामी त्यही रहस्यमय 'अदृश्य चुहावट' (Invisible Leakage) र त्यसलाई रोकेर काललाई समेत जित्न सक्ने प्राचीन विधिको गहिरो विश्लेषण गर्नेछौं। २. अपान वायु: ऊर्जाको त्यो अदृश्य प्वाल योग विज्ञानले हाम्रो जीवन ऊर्जालाई पाँच धारामा विभाजित गरेको छ, जसमा 'अपान वायु' सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण छ। अपानको अर्थ हो—तलतिर बग्ने ऊर्जा। यसको सिधा सम्बन्ध पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षणसँग हुन्छ। बहाव र प्रभाव: नाभिदेखि मुलाधार चक्रसम्म हुने सबै अधोगामी गतिहरू अपान वायुका कारण हुन्छन्। शरीरका विसर्जन प्रक...

१. प्रस्तावना: शक्ति र बायो-पॉलिटिक्स (Power and Bio-politics) फ्रान्सेली दार्शनिक मिसेल फुको (Michel Foucault) को 'बायो-पॉलिटिक्स' (Bio-politics) को सिद्धान्तले आधुनिक शक्तिको एउटा भयावह रूपलाई उजागर गर्दछ। फुकोका अनुसार, "असली शक्ति केवल जेल हाल्नु वा दमन गर्नु मात्र होइन, बरु यो त्यो शक्ति हो जसले मानिसको बानीलाई पुनः परिभाषित गरिदिन्छ, शरीरलाई नियन्त्रण गर्छ र उसको खुसीलाई निर्देशित गर्दछ।" पुरानो सत्ताले मानिसलाई मार्ने वा हिंसा गर्ने सामर्थ्य राख्थ्यो भने आधुनिक 'बायो-पॉलिटिक्स' ले अझ सूक्ष्म रणनीति अपनाउँछ: "मानिसलाई जीवित त राख्ने, तर उनीहरूको बानी, छनौट र जीवनशैलीलाई पूर्ण रूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा राख्ने।" मेक्सिकोको सन्दर्भमा कोका-कोलाको साम्राज्य यसै 'संस्थागत कब्जा' को एउटा जीवन्त र चिन्ताजनक उदाहरण हो। २. टेकअवे १: सांस्कृतिक विस्थापन र मनोवैज्ञानिक विज्ञापन (Psychological Marketing and Cultural Replacement) मेक्सिकोको मौलिक संस्कृतिमा 'पोजोल' (Pozol), 'तेजाते' (Tejate), 'अगास फ्रकास' (Agua Frescas) र ...

आजको आधुनिक युगमा एउटा महँगो आइफोनको लागि रातभर लाइनमा बस्नु, सामाजिक सञ्जालमा देखाउनकै लागि ऋण लिएर 'डेस्टिनेसन वेडिङ' गर्नु, वा महँगो कफीको कपसँग सेल्फी खिचेर 'स्टाटस' देखाउनु एउटा सामान्य 'फन्डा' बनेको छ। हामीलाई लाग्छ कि हामी निकै आधुनिक, शिक्षित र स्वतन्त्र छौं। तर, के यो साँचो हो? म्याक्स होर्कहाइमर (Max Horkheimer) र थियोडोर एडोर्नो (Theodor Adorno) ले आफ्नो क्रान्तिकारी पुस्तक 'डायलेक्टिक अफ एनलाइटनमेन्ट' (Dialectic of Enlightenment) मा यस्तो कुरा लेखेका छन्, जसले तपाईंको सोचाइको जग नै हल्लाइदिनेछ। यो पुस्तकले तपाईंको चेतनालाई यस्तो चोट दिन्छ कि तपाईंले संसारलाई हेर्ने नजरिया नै सधैँका लागि बदलिनेछ। यदि तपाईं दिमागलाई आराम दिएर केवल 'प्यासिभ' सामग्री उपभोग गर्न चाहनुहुन्छ भने यो लेख तपाईंको लागि होइन। यो लेख 'एक्टिभ' सोच्न चाहनेहरूका लागि एउटा चेतावनी र निमन्त्रणा दुवै हो। -------------------------------------------------------------------------------- १. ज्ञानको उज्यालो कि बजारको पासो? (Enlightenment or a Market Trap?) शिक्षा र ...

सरकारी सेवामा कार्यरत तथा निवृत्त कर्मचारीहरूको सहजताका लागि राष्ट्रिय किताबखानाले PIS (Personnel Information System) सम्बन्धी सेवाहरूलाई थप प्रविधिमैत्री बनाएको छ। अब कर्मचारीहरूले आफ्ना विभिन्न विवरण अद्यावधिक गर्न, पेन्सनको काम गर्न वा सिटरोल दर्ता गर्न कार्यालय धाउनुपर्ने बाध्यता कम भएको छ। राष्ट्रिय किताबखानाले विभिन्न सेवाका लागि छुट्टाछुट्टै इमेल ठेगानाहरूको व्यवस्था गरेको छ। कुन कामको लागि कुन इमेल प्रयोग गर्ने भन्ने विस्तृत जानकारी तल प्रस्तुत गरिएको छ: १. विवरण अद्यावधिक गर्न: update@pis.gov.np बहालवाला कर्मचारीले आफ्नो नियुक्ति, पदस्थापन, सरुवा, बढुवा, बिदा लगायतका विवरणहरू PIS मा अद्यावधिक गर्न यो इमेल प्रयोग गर्नुपर्छ। कसरी पठाउने? आफू कार्यरत कार्यालयको आधिकारिक इमेल ID मार्फत निवेदन, कार्यालयको सिफारिस र आवश्यक प्रमाण संलग्न गरी पठाउनुपर्नेछ। २. पेन्सन सम्बन्धी सेवाका लागि: pension@pis.gov.np निवृत्तिभरण (पेन्सन) र सञ्चित बिदा वापतको रकम निर्धारण जस्ता पेन्सन सम्बन्धी कार्यका लागि आवश्यक कागजातहरू यस इमेलमा पठाउन सकिन्छ। खुसीको खबर: यस सेवालाई आगामी दिनमा पूर्ण रूपमा ...